Wydarzenia związane z podnoszoną już od pewnego czasu krytyką korporacjonizmu (obojętne co by miał oznaczać ten termin), nasilającą się zwłaszcza w czasie i z uwagi na  trwającą już kampanię wyborczą, skutkowały inicjatywą, której celem jest obrona  idei samorządności stanowiącej emanację zasady decentralizacji władzy państwowej, poprzez przeniesienie pewnego zakresu prerogatyw państwa na tych, którzy przy wykorzystaniu wiedzy i doświadczenia, wykonywać będą świadczenia na poziomie wyznaczonym przez "interes publiczny i jego ochronę" (za art. 17 ust. 1  in fine ustawy zasadniczej).

1. W dniu 16 lipca 2007 roku przedstawiciele łódzkich samorządów zawodów zaufania publicznego podjęli ważką inicjatywę - świadomi realnych zagrożeń jakie w życiu społecznym wystąpiły w skali dotąd niespotykanej - z jednej strony obrony wartości społeczeństwa obywatelskiego, z drugiej zaś zaktywizowania wszystkich środowisk samorządowych zawodów zaufania publicznego, dla podjęcia wspólnych działań, na rzecz bardziej aktywnego, edukacyjnego i skutecznego zarazem, wyrażania sprzeciwu wobec widocznych gołym okiem - i coraz bardziej agresywnych - wystąpień środowisk skupionych wokół władzy wykonawczej.
Podjęte ówcześnie przez zebranych wspólne stanowisko (nawiązujące do historii przełomu solidarnościowego, podstaw prawnych idei samorządności o randze konstytucyjnego porządku prawnego, wieloletniego dorobku osób skupionych w korporacjach, będących zawodami zaufania publicznego, doświadczeń - w tym złych -  funkcjonowania w okresie dotychczasowym) zostało przesłane do wszystkich środowisk uczestników spotkania, w tym okręgowych rad adwokackich (między innymi opublikowane na www.adwokatura.krakow.pl). Wsparcia tym działaniom - mocą stosownej uchwały - niezwłocznie udzieliło Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, działaniom wpisującym się w tenor wcześniejszych wystąpień tego gremium.

2. W reakcji na "inicjatywę łódzką" Okręgowa Rada Adwokacka w Krakowie, na swym plenarnym posiedzeniu w dniu 10 sierpnia 2007 roku, zajęła stanowisko w tym przedmiocie, udzielając pełnego poparcia tym przedsięwzięciom (stanowisko ORA opublikowane między innymi jak wyżej), co więcej uznała za stosowne zorganizowanie wspólnego spotkania, przynajmniej części społeczności samorządowych Małopolski.

Do spotkania takiego doszło w dniu 10 września 2007 roku w Klubie Adwokatów w Krakowie, w wyniku  którego wypracowane zostało wspólne stanowisko biorących udział w konferencji (także opublikowane i rozesłane nie tylko do uczestników, ale i NRA oraz wszystkich okręgowych rad adwokackich w kraju). Odnotować przy tym należy, iż zebrani - popierając samą ideę i wyrażając potrzebę jej krzewienia - zgodnie wyrazili wolę cyklicznych spotkań dla obrony dobrze pojętych interesów osób zrzeszonych w korporacjach samorządowych - a nade wszystko, obrony interesów świadczeniobiorców - i dzielenia się doświadczeniami w tym względzie, uznając tę formę współpracy za skuteczniejszą niż dotąd praktykowaną i mieszczącą się w granicach solidaryzmu społecznego.

3. Spotkania regionalne (informacje o nich z wszystkich stron kraju systematycznie napływały) zaowocowały - co warto i należy zauważyć - wspólnym spotkaniem prezesów samorządów zawodów zaufania publicznego w Warszawie w dniu 11 września 2007 roku, którzy w obronie zadań i roli reprezentowanych samorządów, zwrócili się do przewodniczących i prezesów partii politycznych oraz komitetów wyborczych biorących udział w wyborach do Parlamentu RP, a także kandydatów na posłów i senatorów z pytaniami dotyczącymi najistotniejszych problemów mających realny wpływ na kształtowanie codziennej rzeczywistości w Polsce. Oto one:

1. Jak powinno być zorganizowane państwo, w szczególności, jaki powinien być zakres decentralizacji, zakres kontroli państwa nad życiem publicznym oraz sposób realizacji zasady pomocniczości? Jak w zgodzie z Konstytucją zapewnić prawidłowe działanie samorządów zaufania publicznego?


2. Co zrobić, aby zapewnić przejrzyste i uczciwe reguły działalności gospodarczej oraz relacje pomiędzy światem gospodarczym a polityką? Jak przeciwdziałać zagrożeniom bezpieczeństwa obrotu gospodarczego?


3. W jaki sposób skutecznie chronić prawa i wolności obywateli?


4. Co zrobić, aby zagwarantować obywatelom jak najlepszą opiekę  zdrowotną? Jaki powinien być zakres tych gwarancji? Jak powinno być zorganizowane finansowanie ochrony zdrowia?


5. W jaki sposób zapewnić wzrost wynagrodzenia sfery budżetowej, w tym w inspekcji sanitarnej i inspekcji weterynaryjnej?


6. Jak poprawić atrakcyjność zawodów medycznych i powstrzymać emigrację pracowników służby zdrowia?


7. W jaki sposób zapewnić obywatelom równość wobec prawa i wolny dostęp do wymiaru sprawiedliwości? W szczególności jak skutecznie zapewnić pomoc prawną potrzebującym, ale niezamożnym obywatelom?


8. Co należy zrobić, aby sądy i prokuratury w Polsce działały sprawnie?


9. Jak stworzyć przejrzysty system podatkowy? Jakie powinny być jego główne założenia?


10. Jak zapewnić harmonijny rozwój miast w zgodzie z zasadami ładu przestrzennego przy likwidacji barier prawnych i finansowych w budownictwie mieszkaniowym, mając również na względzie ochronę środowiska naturalnego?

4. W następstwie tych spotkań, działań i przyjętych stanowisk w dniu 29 września 2007 roku w Łodzi odbyła się, zorganizowana przez tamtejszą Okręgową Radę Adwokacką, konferencja samorządów zawodów zaufania publicznego, będąca zwieńczeniem podjętych już i realizowanych inicjatyw w tym względzie.
W spotkaniu tym, znakomicie przygotowanym organizacyjnie i merytorycznie przez Gospodarzy, wzięła również udział delegacja adwokatów izby krakowskiej w skład której wchodzili: Dziekan adw. Marek Stoczewski, Wicedziekan adw. Piotr Ochwat, adw. dr Małgorzata Kożuch oraz niżej podpisany.

5. Ramy niniejszego przekazu nie pozwalają na przytoczenie wszystkich wystąpień zebranych przedstawicieli zawodów zaufania publicznego, charakteryzujących się troską o - nie tylko dobrze pojęte interesy reprezentowanych korporacji - ale także, a nawet przede wszystkim, dobro ogółu.
Podkreślenia wymaga jednak i to, że wypowiedzi cechowało także i rozgoryczenie, jakie jest udziałem wszystkich bez wyjątku środowisk samorządowych, głęboko (choć z pewnością w różnym stopniu) poruszonych i bezpośrednio dotkniętych działaniami organów władzy wykonawczej jak i atmosferą panującą wokół nich. Nie bez znaczenia jest także sposób odnoszenia się opinii publicznej do zrzeszonych w samorządach, opinii, której w sposób instrumentalny, przedstawiana jest sytuacja związana z wykonywaniem tych szczególnych profesji, co czynione jest dla osiągnięcia celów nie mających nic wspólnego z tym, o czym traktuje przywołany już na wstępie tego szkicu w stosownym fragmencie zapis konstytucyjny - pozostający w rażącej sprzeczności z ideą państwa solidarnego.

Nie może natomiast zostać pominięte - w ramach tej krótkiej informacji - wystąpienie adw. dra Jacka Skrzydło (współautora skargi konstytucyjnej dot. noweli do Prawa o adwokaturze z dnia 30 czerwca 2005 roku), który pomijając - zapewne celowo - "środowiskowe bolączki dnia codziennego", dokonał znakomitej egzegezy art. 17 Konstytucji, ilustrując zagadnienie imponującym wykładem o zasadach "powściągliwości władzy" i "pomocniczości".

Ta interpretacja pozwoliła - jak należy sądzić - rozwiać jakiekolwiek wątpliwości, czy podejmowane działania poszczególnych środowisk samorządowych indywidualnie czy też (czego jesteśmy świadkami) zbiorowo, mają na celu ochronę i obronę partykularnych interesów poszczególnych korporacji (jak niestety jest utrzymywane w środkach masowego przekazu), czy też obronę idei samorządności jako realizacji zasady decentralizacji państwa, właściwej dla społeczeństwa obywatelskiego i demokratycznego państwa prawa.
Szczególny nacisk prelegent położył na prawo i obowiązek korporacji sprawowania pieczy nad należytym wykonywaniem zawodów, czemu ma służyć tajemnica zawodowa, w odpowiedni sposób prowadzona reglamentacja wykonywania zawodu, sprawowanie aktów władztwa przez organy samorządowe nad osobami wykonującymi zawody zaufania publicznego, uchwalanie kodeksu etycznego przez poszczególne samorządy zawodowe, czy też zakaz wykonywania określonej działalności poza zawodem zaufania publicznego a także prowadzenie szkoleń edukacyjnych.

Te możliwości i kompetencje wprost należy wyprowadzić z art. 17 ust.1 Konstytucji, który daje możliwość i nakazuje zarazem samorządom zawodowym sprawować pieczę nad należytym wykonywaniem tych zawodów  w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony.

Nie może budzić wątpliwości - dla nas adwokatów - że jednym z gwarantów istnienia w pełni niezawisłej adwokatury, której zakres działania i cele określa ustawa - Prawo o adwokaturze w art. 1 ust.1 - jest istnienie własnego zawodowego samorządu, którego granice działania określa ustawa i niesprzeczne z nią wewnętrzne regulacje korporacyjne. Jedynie w ten sposób realizowana być może idea samorządności.

6. W wyniku obrad konferencji, zebrani wypracowali stanowisko, w którym przytoczono powody dla których inicjatywa ta powstała, co połączono z przypomnieniem o wybranym przez polskiego ustawodawcę modelu zdecentralizowanego państwa obywatelskiego, którego odzwierciedleniem jest między innymi koncepcja samorządów zrzeszających zawody zaufania publicznego. Przywoływana uchwała podkreśliła nierozerwalność zasad praworządności (rządów prawa) i subsydiarności. Przypomniano także, iż w demokratycznym państwie prawnym poszczególne jego elementy nawzajem się równoważą, a dotyczy to nie tylko trzech podstawowych segmentów władzy państwowej ale także takich instytucji, którym ustawodawca powierzył określone funkcje publiczne nie zaliczając ich jednakże do żadnych z władz.

Zebrani w formie odrębnej uchwały wyrazili nadto wolę podjęcia działań zmierzających do integracji przedsięwzięć samorządów celem obrony idei samorządności jako podstawy demokratycznego ładu prawnego Rzeczypospolitej.

Fakt, iż konferencja w Łodzi przypadła w czasie trwającej już kampanii wyborczej, spowodował wystąpienie z apelem do kandydatów na posłów i senatorów, w którym zwrócono się aby w swoich działaniach i wystąpieniach:

1. Respektowali obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny ustalony Konstytucją z dnia 2 kwietnia 1997 roku.


2. Pamiętali, iż Preambuła Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi "Wszystkich, którzy dla dobra Trzeciej Rzeczypospolitej tę Konstytucję będą stosowali, wzywamy, aby czynili to, dbając o zachowanie przyrodzonej godności człowieka, jego prawa do wolności i obowiązku solidarności z innymi, a poszanowanie tych zasad mieli za niewzruszoną podstawę Rzeczypospolitej Polskiej".


3. Odcinali się od prezentowania czy też popierania postaw kwestionujących porządek prawny Państwa Polskiego, wynikający z Preambuły i zasad ustrojowych Konstytucji Rzeczypospolitej.


4. Potępiali wszelkie działania godzące w zasadę pomocniczości - samorządności Państwa, umacniającej uprawnienia obywateli i ich wspólnot. Zgodnie z tą regułą konstytucyjną w swej działalności politycznej dawali jednoznaczny wyraz poszanowania dla samorządności zawodowej. Przestrzegali podstawowej normy, iż wszelkie regulacje prawne odnoszące się do art. 17 Konstytucji wykładanego w duchu Jej Preambuły mogą być wprowadzane wyłącznie w oparciu o wynik konsultacji społecznych z przedstawicielami samorządów;


5. Powstrzymywali się od wypowiedzi naruszających ochronę przyrodzonej godności człowieka i jego prawa do wolności, jak również wyrażali swój sprzeciw wobec tych, którzy z naruszania przyrodzonej godności człowieka i jego wolności, w imię propagandy, uczynili metodę uprawiania polityki;


6. Nadawali prymat solidarnemu społeczeństwu obywatelskiemu, wolnością broniącego godności człowieka i obywatela.


7. Wyrażali poszanowanie dla zasady, iż tworzenie dobrego prawa nie jest możliwe bez uwzględnia stanowiska samorządów zawodów zaufania publicznego.

"Krótką historię pewnej inicjatywy" należy zamknąć informacją, że przedstawiciele wszystkich samorządów doszli do przekonania, iż niezależnie od rzeczywistości jaka nastanie po dniu 21 października 2007 roku, idea obrony samorządności nie tylko nie może ulec ograniczeniu, a wprost przeciwnie; solidarne działanie podjęte w najtrudniejszym być może okresie, winno być kontynuowane, czemu na gruncie krakowskim służyć ma kolejne spotkanie, tym razem, zgodnie z deklaracjami, zorganizowane przez przedstawicieli świata lekarskiego.

Adw. Jan Kuklewicz

Od Redakcji:

Autor jest Sekretarzem Okręgowej Rady Adwokackiej w Krakowie, wybranym ponownie w skład Rady Adwokackiej i na Sekretarza ORA na kadencję 2007-2010